على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1354

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و قليا از آن سازند . و خشتكارى اطراف باغچه . و كنار صفه و ايوان . خرنده ( xarande ) ا . پ . مشترى و خريدار . خرنف ( xernef ) ا و ص . ع . پنبه و قطن . و ناقة خرنف : ماده شتر بسيار شير . خرنفة ( xarnafat ) م . ع . خرنفه بالسيف : زد او را بشمشير . خرنفة ( xernafat ) ا . ع . بار درخت عضاه . ج : خرانف . خرنفة ( xernefat ) ص . ع . ناقة خرنفة : ماده شتر بسيار شير . خرنق ( xerneq ) ا . ع . خرگوش بچهء جوان و بچه خرگوش . ج : خرانق . و استادنگاه آب و آبگير . و نام زنى شاعر . خرنقة ( xarnaqat ) م . ع . خرنقت الناقة خرنقة : بسيار شد گوشت در پهلوى آن ماده شتر به نحوى كه مثل خرگوش بچه به نظر آمد . خرنوب ( xarnub ) و ( xornub ) ا . پ . غلاف لوبيا . و گياهى دوائى كه بتازى خروب ( xorrub ) گويند . خرنوص ( xernavs ) ا . ع . بچهء خوك . خرنوف ( xornuf ) ا . ع . فرج زن . خرو ( xeru ) و ( xoru ) ا . پ . خيرو و خبازى . خرو ( xoru ) ا . پ . خروس . خروء ( xoru ' ) ع . ج . خرء . خروءة ( xoruat ) م . ع . خرئ خرء و خراءة و خراءة و خروءة . مر . خرء . خروار ( xar - v r ) ا و ص . پ . تنگبار . و اجناسى كه خر الاغ تواند برداشت . و بار شتر و اسب . و يك‌صد من تبريز از غله و جز آن . خروب ( xorub ) م . ع . خرب بابل فلان خرابة و خرابة و خروبا . مر . خرابة و خرابة . خروب ( xorub ) ا . ع . ج . خربة ( xorbat ) . خروب ( xarrub ) ا . ع . خرنوب . خروة ( xorvat ) ا . ع . خروة الفاس : سوراخ تير . ج : خرات . خروت ( xorut ) ع . ج . خرت و خرت . خروج ( xaruj ) ا . ع . اسب درازگردن كه به گردن خود هر فسار را كه در لگامش باشد بشكند . و ناقه‌اى كه از شتران در گوشه‌اى نشيند . ج : خرج ( xoroj ) . خروج ( xoruj ) ا . ع . روز قيامت . و باصطلاح عروض : الف كه در شعر بعد صله آيد . خروج ( xoruj ) م . ع . خرج خروجا و مخرجا ( از باب نصر ) : بيرون شد . و خرجت خوارجه : ظاهر شد نجابت وى و متوجه گشت بابرام امور . و خرج على السلطان خروجا : برخاست بر دشمنى و خصومت پادشاه پس از آنكه در تحت اطاعت وى بود . خروج ( xoruj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيرون شدگى . و ياغيگرى و طغيان . خروج ( xoruj ) ا . پ . خروش و بانگ بلند . خروچ ( xoruc ) ا . پ . خروس . خرود ( xarud ) ص . ع . زن دوشيزه . و زن شرمگين پست آواز كه هميشه پنهان ماند . ج : خرد . خرودارو ( xaru - d ru ) ا . پ . يك نوع علفى . خرور ( xarur ) ا و ص . ع . نام دهى در خوارزم . و امراة خرور : زمانى كه فرجش آبناك باشد . خرور ( xorur ) م . ع . خر الرجل خرا و خرورا ( از باب نصر و ضرب ) : افتاد آن مرد و يا از بالا به پائين افتاد . و خر الشيى : شكافت آن چيز را . و خر عليه : هجوم آورد بر وى از جائى كه معلوم نشد . و خر فلان : بمرد فلان . و خر السنور خرورا : آواز كرد آن گربه . و كذلك خر النمر . خروز ( xoruz ) ا . ع . علامت در روى زرع كه تقسيم مىكند آن را به نصف و ربع و غيره . و درز ما بين تخته‌هاى كشتى كه از ميان آنها آب تراوش كند . خروزان ( xoruz n ) ا . پ . نام پهلوانى . خروس ( xarus ) ا . ع . زن دوشيزهء در اول حمل . و زن نفساء كه از بهر وى طعام خرسة سازند . و زن كم شير . خروس ( xorus ) ع . ج . خرس و خرس . خروس ( xorus ) ا . پ . ديك و نر از ماكيان و مرغ خانگى . و گلوله . و رقص و سرود يونانيان . و شهوت پرست . و خروس كنگرهء عقل : روح نفسانى . و نفس . و سخن موزون و موافق . خروسان ( xorus n ) پ . ج . خروس . و خروسان طاوس دم : صراحيهاى شراب . خروسك ( xorusak ) ا . پ . مصغر خروس . و جانورى سرخ رنك كه بيشتر در حمامها بهم رسد . و تلاق و بظر و گوشت پارهء بر دم فرج زن . و پوست ختنه‌گاه مرد . و باصطلاح طب ورم با تشنج حلقوم كه بيشتر در كودكان عارض شده كه مانند خروس صدا مىكنند . خروسه ( xoruse ) ا . پ . خروسك . و تلاق و بظر . و پوست ختنه‌گاه مرد . خروش ( xoruc ) ع . ج . خرش ( xarac ) . خروش ( xoruc ) ا . پ . بانگ و فرياد با گريه . و بانگ بلند . و فرياد بىگريه . خروشان ( xoruc n ) ص . پ . فرياد كنان و گريه‌كنان .